Przygotowałem dla Państwa zestawienie nowości na ten rok szkolny. Nie ma co, idzie nowe po całej połaci. Nikt się nie uchowa przed nowoczesnością i przynajmniej jedna nowość dopadnie każdego, kto ma coś wspólnego ze szkołą – nauczyciela, rodzica i ucznia. A w nowoczesnym świecie, w którym żyjemy, istnieje jasny i oczywisty podział na nowe (dobre) i stare (złe). Myślimy sobie, że jesteśmy nowoczesnymi ludźmi żyjącymi w nowoczesnych czasach, tymczasem górę w nas nieustannie bierze najbardziej pierwotny sposób patrzenia na otaczającą rzeczywistość, czyli postrzeganie jej jako walki opozycji: góra – dół, swój – obcy, jasny – ciemny, męski – żeński, dobry – zły. No i właśnie nowy – stary. Kto by bronił starego, dla tych drugich jest zacofany i zaściankowy. Kto jest zbyt postępowy, zostanie nazwany burzycielem i przez tych zachowawczych. I tak się ścieramy do dziś (ostatnio najczęściej na internetowych forach) już od czasów jaskiniowych. A może i od pradziada gada.

Inna sprawa, czy wprowadzane nowe jest zawsze nowoczesne? I czy lepsze nie jest wrogiem dobrego? I jeszcze bym dorzucił postulat mojego kolegi, żeby „zrobić coś lepiej, żeby było lepiej, a nie żeby było inaczej”. No właśnie, ale to jest ten trzeci głos, wyważony, rozsądny, koncyliacyjny. Dokładnie taki, którego nie cierpią dwubiegunowi opozycjoniści – jeszcze bardziej niż stanowiska swoich oponentów. Wystarczy zobaczyć na dowolnym internetowym forum, jakie wciry dostają ci, którzy próbują zająć wyważone stanowisko. A skoro nudnego głosu rozsądku nikt nie chce słuchać – mamy, co mamy.

Ale miało być o nowościach w rozpoczynającym się roku szkolnym. Oto i one. Z niektórych można by dworować, za inne oddać rękę. Ale po co? Może prawda leży pośrodku.

1. Nowe podstawy programowe i podręczniki – w tym roku szkolnym wchodzą do klas 1 i 4 szkoły podstawowej. Nowe i nowoczesne jest tu wszystko, choć nie wszystko ruszy od razu. Na przykład obowiązkowa realizacja projektów – dopiero za rok.
2. Zakaz używania przez uczniów szkół podstawowych telefonów komórkowych. Obowiązuje w czasie zajęć i na przerwach. Są wyjątki – zdrowie ucznia, nagła sytuacja i… wykorzystanie tego typu urządzeń do nauki. („Jest wytrych!”, odetchnęli uczniowie).
3. Edukacja zdrowotna staje się przedmiotem obowiązkowym w klasach 4–8 szkoły podstawowej i przez dwa lata szkoły średniej. Jest wyjątek – moduł dotyczący zdrowia seksualnego będzie nieobowiązkowy.
4. Nowa organizacja prac domowych. Tu się nie da krótko, ale spróbuję: domowe prace pisemne i rysunkowo-techniczne nadal są nieobowiązkowe, za nieodrobienie takiej pracy nie można stawiać oceny, natomiast odrobioną pracę domową nauczyciel musi ocenić… wróć! Musi ją sprawdzić i poinformować ucznia o tym, co ten już opanował, a nad czym powinien popracować. A do tego każda szkoła w swoim sumieniu i statucie może zdecydować, czy odrabianie prac domowych ma wpłynąć na ocenę końcową.
5. Nowe kryteria oceniania zachowania, chociaż dość trudno powiedzieć, które są nowe, a które wyciągnięte przed nawias. W każdym razie wychowawca będzie zwracał uwagę na: wywiązywanie się z obowiązków, okazywanie szacunku, przestrzeganie zasad społecznych, dbałość o kulturę języka, bezpieczeństwo i zdrowie, współpracę z innymi, budowanie relacji, zaangażowanie w życie klasy, szkoły i lokalnej społeczności, odpowiedzialność za własny rozwój i realizowanie wyznaczonych celów. Gdyby dodać tu zdanie o optymistycznym wyrazie twarzy i pozytywnym nastawieniu, nikt by nie zaprotestował. Ale też i nie zauważył różnicy.
6. Nowe, a właściwie nowsze przedmioty, czyli przyroda i zajęcia praktyczno‑techniczne. Przyroda została rozbudowana i „uwyjściowiona” kosztem wszystkich prawdziwych przedmiotów przyrodniczych. Natomiast na starym dobrym (ale jednak nowym i świeżym) ZPT uczeń ma poznać igłę i nitkę, skorzystać z naparstka, a nawet ująć w garść młotek. O ile pan woźny wypożyczy.
7. Edukacja na nowe czasy, czyli moduły, a właściwie tematy związane z bezpieczeństwem i obronnością, mediami, kulturą, filozofią, ekonomią, klimatem. Moduły zostały wkomponowane w istniejące przedmioty, więc może nie podzielą losu dawnych ścieżek MIĘDZYprzedmiotowych, które z czasem zarosły nieuczęszczane przez nikogo.
8. Nowe menu w szkolnych stołówkach i sklepikach, czyli zdrowiej! A że w sklepikach ma być mniej produktów z cukrem i solą, a więcej zdrowych przekąsek, to i kolejki się zapewne zmniejszą.
9. Do zdawania na maturze rozszerzonej licealiści będą mogli wybrać biznes i zarządzanie, a także łacinę jako język obcy.
10. A w szkołach technicznych dojdzie możliwość kształcenia się w aż 11 nowych zawodach (oby w takich, których rychło nie zmiecie sztuczna inteligencja).

Nie będzie natomiast centralnie sterowanego dziennika elektronicznego, który miał szansę przebić swoją popularnością nawet ideę rządowego podręcznika sprzed kilkunastu lat.

Udanego nowoczesnego roku szkolnego!

Ryszard Bieńkowski